ПРЕС СООПШТЕНИЕ   Бернската Конвенција со нова препорака за Северна Македонија – откажување на сите одобрени и планирани хидроцентрали во заштитените подрачја

ПРЕС СООПШТЕНИЕ   Бернската Конвенција со нова препорака за Северна Македонија – откажување на сите одобрени и планирани хидроцентрали во заштитените подрачја

Скопје, 03 декември 2021 година  – Комитетот на Бернската Конвенција, на овогодишното собрание, усвои нови препораки кои се однесуваат за Националниот парк Маврово, мрежата на Емералд подрачја, Охридското Езеро и Националниот парк Галичица, а се препорачува откажување на сите одобрени и планирани хидроцентрали во заштитените подрачја во Република Северна Македонија.

Изградбата на хидроцентрали во Маврово е предмет на вниманието на Бернската Конвенција за заштита на дивиот свет и живеалишта од европско значење од 2013 година кога Еко-свест поднесе жалба, стравувајќи дека изградбата на овие хидро-проекти ќе го уништи паркот.

Случајот за Маврово секоја година е на дневниот ред на Комитетот на конвенцијата почнувајќи од 2014 година кога се усвои и првата препорака за нашата земја-стопирање на сите хидро проекти сѐ додека не се изготви Стратегиска оцена на влијанието на истите со проценка на кумулативното влијание. Од тогаш нашата Влада одлучи да ги суспендира контроверзните проекти Бошков мост и Луково поле, но продолжи со одобрување на концесии за изградба на мали хидроелектрани. Воедно, Националниот парк Маврово спротивно на домашните закони, сѐ уште не е прогласен за национален парк и нема законска рамка во која треба да се управува.

Поради недостиг од суштински прогрес, минатата година Комитетот одлучи да испрати експертска мисија и ги испита состојбите не само со Маврово, туку и со Охрид и Галичица, како и со целата мрежа на заштитени подрачја кои се под закрила на оваа Конвенција.

„Како резултат на експертската мисија и извештај, беа дефинирани серија на препораки кои се однесуваат на многу различни аспекти од областа на заштитата на природата, па така, освен препораката за откажување на сите одобрени и планирани хидроелектрани во државата, препораки има за правилната примена на европската рамковна директива за води, државно финансирање на заштитените подрачја, усвојување на план за заштита на Балканскиот рис, забрзување на постапката за ре-прогласување на Маврово и зајакнување на стандардите во оценката на влијанијата на инфраструктурните проекти врз животната средина. Сите овие препораки се клучни и соодветни, всушност, за овие проблеми многупати сме реагирале и до институциите и во јавноста. Сега, откако се врамени во препорака од Бернската Конвенција сметаме дека Владата ќе мора да ги прифати како приоритети и да го насочи вниманието кон нив“, изјави Ана Чоловиќ Лешоска од Еко-свест, подносител на жалбата за Маврово.      

Новата препораката се однесува на оние проекти, кои добиле концесии но сѐ уште не се изградиле, што значи дека се очекува Владата да ги раскине договорите во тие случаи.                                               

Инаку, препораките од Бернската Конвенција се од политичко значење за државите-потписнички и даваат насоки за делување. Неопходно е државите да одговорат на препораките со промени во своите политики, закони и пракси со цел да ги исполнат истите. Во случајот со Маврово, но и со неконтролирана изградба на мали хидроцентрали на речните текови, оваа препорака дава јасен сигнал дека досегашната пракса на доделување концесии за мали хидроцентрали во заштитени подрачја мора да се напушти.

За дополнителни информации и контакти:                                                                      

Ана Чоловиќ Лешоска, тел: 072-726-104

Имплементацијата – најсериозна забелешка за секторот животна средина и клима во извештајот на ЕУ

Имплементацијата – најсериозна забелешка за секторот животна средина и клима во извештајот на ЕУ

Најновиот извештај на ЕУ за земјата сериозно забележува за недостигот на имплементација на новата и постоечка регулатива во поглавјето 27 – животна средина и клима. Тоа и недостигот на меѓусекторска соработка и координација стојат како проблеми кои оневозможуваат напредок во ова поглавје.

Транспорт
Доцнењето со развојот на акцискиот план за спроведување на Стратегијата за транспорт 2018-2030, како и сериозно слабите оперативни и административни капацитети за сите типови транспорт, се и ќе продолжат да бидат сериозен проблем за правилно спроведување на Зелената агенда во секторот транспорт. Напредокот е најслаб во усогласување со европското законодавство за железницата и за комбиниран транспорт, елементи што се круцијални за развојот на чист и одржлив транспортен сектор.

Енергија
Земјата носи амбициозни политики и планови во секторот енергија, меѓутоа како што е наведено и во извештајот, недостатокот на високо квалификуван персонал способен да ги спроведе сите овие нови стратегии, планови и закони значи дека имплементацијата ќе доцни или нема да се случи.
Во делот за обновливи извори, извештајот препорачува да се преиспита одлуката на Владата да ги задржи повластените тарифи за малите хидроцентрали затоа што или не им се потребни субвенции, или прават висока штета врз животната средина. Исто така препорачува да се отстранат лимитите за максимален инсталиран капацитет на другите технологии за да се забрза нивниот развој. Во делот за производители-потрошувачи е нагласено дека има преголем број административни пречки што ги одвраќаат граѓаните и го забавува спроведувањето.

Воздух
Загадувањето на воздухот во големите градови останува сериозен проблем. Извештајот повторно ги нагласува слабото спроведување, недоволната алокација на ресурси, и слабата интерсекторска соработка помеѓу централната и локалната власт како главни причини за слабиот напредок во овој сектор. Подобрата соработка и зголемувањето на финансиите посветени за мерки против загадувањето на воздухот се меѓу трите најважни препораки во целото поглавје 27 за животна средина.

Природа
Секторот природа бележи голем број на успешни национални и меѓународни процеси за прогласување на нови подрачја (Шар планина како национален парк, Охрид и Студенчишко блато како нови Рамсар подрачја, Длабока река како светско наследство во УНЕСКО ) и промени во законодавството кое е на праг на усвојување. Акцентот во извештајот е ставен на потребите да се забрза ре-прогласувањето на НП Маврово за национален парк, да се создаде систем за мониторинг на балканскиот рис како прв чекор кон неговата заштита и да се обезбеди државно финансирање за заштитените подрачја.

Вода
Една од клучните забелешки во секторот води е отсуство на плановите за управување со речните сливови и нивната имплементација. Поради ова сме сведоци на бројни штети врз речните екосистеми како резултат на издавање на неплански концесии.И тука главна забелешка е недостигот од меѓусекторска соработка помеѓу институциите во овој сектор.

Клима
Во моментот нашата земја носи климатски политики со висока амбиција која е во насока на остварување на зацртаните климатски цели во ЕУ, меѓутоа најголема забелешка во извештајот е минимална имплементација на Парискиот договор. Оваа забелешка најмногу се однесува на игнорирање на одредбите од Парискиот договор кои се однесуваат на внесување на климата во националното право како би се создала правна рамка за имплементација на ветените амбициозни цели со стратегијата за климатска акција и со ревидираните национални придонеси. Земјата сеуште нема закон за климатска акција кој треба да ја обезбеди институционалната и правна рамка за превземање активности. Потребно е сериозно разбирање на Парискиот договор како и Текстовите од Катовице за имплементација на договорот и внесување на климата во сите релевантни сектори.

Отворен повик за кандидатите на градоначалници да ги подржат принципите на праведната транзиција

Отворен повик за кандидатите на градоначалници да ги подржат принципите на праведната транзиција

Македонија во моментов има многу амбициозни политики за клима и енергија, но успешното спроведување на овие политики кои се носат на централно ниво ќе зависи од навременото и соодветно превземање на активности и мерки на локално ниво. Општините зафатени со овие процеси треба да бидат главните носители на процесите на праведна транзиција во земјата.

Климатските промени се најголемиот предизвик за носителите на одлуки денес. Нивните последици веќе ги трпат заедниците во светот, особено во земјите во развој како нашата кои немаат финансиски средства да се справат со штетите и загубите. Земјите од Западен Балкан, од кои повеќето сè уште се зависни од јаглен и лигнит, сепак ја потпишаа Софиската декларација и се заложија да станат клима неутрални до 2050 година.

Сакаме да ги потсетиме носителите на одлуки во државава дека најавеното продолжување со работа на ТЕЦ Осломеј е спротивно на заложбите кои ги превземаа токму со Софиската декларација и Зелениот договор за земјите од Западен Балкан како и со националните стратешките документи а се коси и со високите климатски цели поставени во ревидираниот национален придонес кон UNFCCC. Било каква добивка која ќе ја имаме како резултат на продажбата на електричната енергија добиена од јаглен граѓаните кои живеат во близина на термоелектраните ја плаќаат со своето здравје, здравјето на своите деца и скусени години од својот живот. Потребата од стабилност и безбедност на енергетскиот систем во ниеден случај не го оправдува работењето на термоелектраните без соодветни мерки за заштита на животната средина.

Разбираме дека набавката која се случува сега е интервентна, меѓутоа тоа значи и дека во ниеден случај не смее да се дозволи ова да стане пракса на сметка на забрзаното воведувањето на новите обновливи извори на енергија во системот за да се задоволат потребите.

Со цел да го поттикнеме и поддржиме процесот на праведна транзиција во С. Македонија ги повикуваме кандидатите за градоначалници на локалните избори 2021 за регионите во кои се врши експлоатација на јаглен како и сите региони со отворени рудници и регионите на чија територија има индустриски капацитети со високи емисии на стакленички гасови да се обврзат дека ќе ги почитуваат основните принципи на праведната транзиција преку потпишување на крајот на овој документ и да ни го вратат потпишан на elena@ekosvest.com.mk.

Граѓанските организации во акција за климата

Граѓанските организации во акција за климата

Центарот за истражување и информирање за животната средина “Еко-свест” од Скопје започнува имплементација на проектот „Граѓански организации во акција за климата’’ финансиран од Swedish International Development Cooperation Agency (SIDA). Проектот ќе се спроведува во наредните три години и има за цел да создаде силно и енергично граѓанско општество кое ќе игра значајна улога во процесите на декарбонизација и трансформација и обнова на општеството, што ќе резултира со чиста животна средина, зелена економија и здрави граѓани во Северна Македонија.

Специфични цели на проектот се зајакнување и подигнување на капацитетите на граѓанското општество да учествува во донесувањето одлуки поврзани со климатските промени и да превземе локални активности преку подобрување на нивните капацитети, знаења и вештини и обезбедување на потребните ресурси за оваа работа како и зголемување на јавната свест за можностите за економии со низок јаглерод и зелена трансформација и зголемување на јавниот притисок врз институциите да ги обезбедат овие случувања преку промени во политиките и мерките.

За постигнување на овие цели, проектниот тим ќе ги спроведува следните активности:

  1. Обуки за граѓански организации на теми поврзани со работењето и транспарентноста како и климатските промени
  2. Менторство и правна подршка за граѓански организации и иницијативи
  3. Подгрантова програма за граѓански организации
  4. Менторство и подршка за подгрантистите
  5. Мобилизирање на граѓаните преку иновативни алатки
  6. Прибирање на податоци, мониторинг и анализа на клучните сектори поврзани со климатските промени
  7. Спроведување на јавни кампањи за подигнување на свеста и информирање за различни проблематики поврзани со климатските промени
  8. Вклучување на локалните власти во акција за климата
  9. Учество во работни групи и следење на политиките за клима
  10. Зајакнување на улогата на националната коалиција за клима

Во работата на овој проект проектниот тим ќе соработува и комуницира со граѓанските организации кои работат или имаат интерес да работат на климатските промени, надлежните институции, медиумите и други релевантни чинители.

За повеќе информации за овој проект може да ја контактирате elena@ekosvest.com.mk.

Тркалезна маса “Како да разликуваме одржлив развој од Green washing?”

Тркалезна маса “Како да разликуваме одржлив развој од Green washing?”

Почитувани,

Чест ни е да Ве поканиме да учествувате на тркалезна маса “Како да разликуваме одржлив развој од Green washing?”, која ќе се одржи online на 31 мај 2021 г. во 12:00 на платформата ZOOM, на следниов линк:

https://us02web.zoom.us/j/88457295190

Говорници ќе бидат:

1 .Г-н Методија Миноски, ПроКредит Банка

  1. Г-н Драган Блажев, Тимелпроект
  2. Г-н Зоран Радоњанин, FEYDOM
  3. Г-н Здравко Андонов, ЕкоМозаик

Настанот се организира во рамки на проектот „GEAR – Green Economy for Advanced Region“ кој има зголемување на активностите и влијанието на граѓанските организации од Северна Македонија, Црна Гора, Србија, БиХ и Албанија во заштитата на животната средина преку вмрежување, зајакнување на нивните капацитети и промовирање на зелена економија.

Проектот е финансиран од Европската унија во рамки на Програмата за поддршка на граѓанско општество и медиуми зa 2016-2017.

Ве молиме Вашето учество да го пријавите на електронската адреса jasmina@ekosvest.com.mk најдоцна до 28 мај 2021г. 12:00 часот.

Двонеделна онлајн- конференција за климатските промени и вклученоста на граѓанскиот сектор во носење политики

Двонеделна онлајн- конференција за климатските промени и вклученоста на граѓанскиот сектор во носење политики

Како да ги ублажиме последиците од климатските промени и колку е важно тие да бидат дел од политиките и активностите во сите сектори – ова се најважните прашања на кои ќе биде фокусирана Националната конференција за клима, што ќе се одржи онлајн од 29 март до 9 април. Конференцијата е завршна активност на тригодишниот проект „Да зборуваме за климатските промени“ што го реализираат Еко-свест, CNVP (Connecting Natural Values for People) и Друштвото на еколози на Македонија.

„Проектот „Да зборуваме за климатските промени“ се стреми да ги мобилизира граѓаните, заедниците во земјата преку нивна едукација за она што значат климатските промени, нивните последици, меѓутоа и како секој од нас влијае врз климатските промени, што може секој од нас да направи за да ги ублажи нивните последици и како да ги пренесеме овие информации во нашите заедници со цел да предизвикаме промена“ – вели Ана Чоловиќ Лешоска, извршна директорка на Еко-свест

Конференцијата ќе биде отворена в понеделник (29 март) во 11 часот на платформата „зум“. Ќе се обратат Штефен Худолин од ЕУ Делегацијата, Насер Нуредини, министер за животна средина и просторно планирање, Арјанит Хоџа, министер за земјоделие, шумарство и водостопанство, Ана Чоловиќ-Лешоска, извршна директорка на Еко-свест и Нехат Рамадани, директор на CNVP за Македонија. Ќе бидат промовирани успешни приказни од локалните заедници.

„Во рамките на програмата на конференцијата ќе биде промовирана еколошката алатка екомапа.мк, ќе се зборува за визиите и целите за справување со промените во климата, за изработка на закон и стратегија за климатска акција и презентација на анализа за правни инструменти за климатска акција. Ќе се одржат и работилници за климатска акција, ќе се зборува и на темата за можностие за попаметно греење, како и за намалувањето на загадувањето на воздухот, водата и почвите. На 7 април ќе се одржи тркалезна маса на тема „Патот кон праведна транзиција“, а ќе се дискутира и на темата како да се прилагодиме кон климатските промени?“- изјави Нехат Рамадани, CNVP директор за С. Македонија.

Како дел од проектот „Да зборуваме за климатските промени“ беа спроведени обуки наменети за граѓанските организации од земјата активни во секторите животна средина, рурален развој, шумарство. Целта на обуките беше подигнување на капацитетите на граѓанските организации за поуспешно и поефикасно работење на организациите, меѓутоа и подигнување на капацитетите на ГО за разбирање на климатските промени и комуницирање на оваа проблематика со пошироката јавност.

Главната цел на проектот „Да зборуваме за климатските промени“ е да создаде национална коалиција за клима чии членки ќе бидат силни и добро информирани граѓански организации способни да ги пренесат пораките од своите заедници до политичките лидери. Повеќе информации и ажурирана дневна програма може да најдете тука.

Проектот „Да зборуваме за климатските промени“ е финансиран од Европската Унија.