На годинешниот Македонски Енергетски Форум кој се одржа на 30 и 31 мај, 2023 во Double Tree by Hilton во Скопје, панелот на тема: „Енергетска трансформација преку локална климатска акција“ беше организиран во соработка со Еко-свест.
Воведните поздравни говори на заменик-министерот за животна средина и просторно планирање, д-р Христина Оџаклиеска и раководител на секторот за развојна соработка при Шведската амбасада во РСМ, г. Микаил Атерхог, ја најавија дискусијата која го задржа и предизвика вниманието на присутните, особено поради нејзината актуелност и условите на комплексни предизвици.
Она што го заклучивме заедно со останатите учесници-панелисти е дека политиките за клима и енергија е неопходно да се носат на транспарентен начин, што подразбира широки консултации со чинителите уште во најраните фази на процесите. Во процесот на консултации потребно е да бидат вклучени сите заинтересирани страни, почнувајќи од носителите на законско-правните рамки, административните капацитети, експертите, научната заедница како и јавниот и невладиниот сектор, бидејќи факт е дека секој од свој аспект може да се вложи во креирањето на овие политики.
Општините, односно локалната самоуправа, се уште еден важен сегмент од овој комплексен процес. Тие мора да бидат вклучени во истиот, нивниот глас треба да биде слушнат кога станува збор за носење на стратешки документи за енергија и клима. Овој баланс може да биде постигнат само со добра комуникација и соработка помеѓу централните и локалните власти, со граѓанскиот сектор како неопходна нишка меѓу двете.
Паметното енергетско планирање е алатка која го помага производството на енергија од обновливи извори и ги штити природните богатства, со цел спречување на каква било штета врз локалните заедници и богатата биолошка разновидност на земјата. Многу пати претходно имаме напоменато, а овој панел не беше исклучок, дека искористувањето на енергијата на сонцето и ветерот како обновливи извори, е поставено како амбициозна цел при креирањето на Националниот план за енергија и клима (NECP).
Крајниот заклучок е дека имаме доволно финансии за спроведување на мерките за енергетска ефикасност, но потребно е планирање и зајакнување на капацитетите на општините со цел нивно искористување. Тие мора да бидат интегрирани во процесот на енергетското планирање доколку сакаме да видиме реални резултати во поглед на одржливиот енергетски развој на земјата.
Во рамки на своите проекти во доменот на климатските промени, Еко-свест објавува повик за изработка на пет кратки видеа за информирање и подигнување на свеста кај граѓаните.
ЦЕЛ НА АКТИВНОСТА Цел на оваа активност е информирање и едукација на граѓаните во земјава за следните теми:
Климатски промени
Климатска акција и објаснување на националните климатски цели
Влијание на секојдневните активности врз климата. Во рамки на кампањата ќе се користат студии, анализи и информации произведени од страна на Еко-свест на соодветната тема.
ЗАДАЧИ Избраниот понудувач треба: • Да соработува и да ги следи насоките за изработка на видеата од лицето назначено за комуникација од Еко-свест. Ресурсите и материјалите за изработка на видеата ќе бидат презентирани на избраниот понудувач по потпишување на договорот за соработка; • Да предложи креативни сценарија кои ќе ги претстават зацртаните климатски цели во координација со тимот на Еко-свест; • Да подготви и достави нацрт видео содржина за 5 видеа за одобрување од страна на Еко-свест; • Да ги интегрира насоките и забелешките од Еко-свест во крајната верзија на видеата; • Да ги предаде кратките видеа во соодветен формат (висока дефиниција 1080 HD и верзија за споделување на социјални медиуми) во договорениот рок.
ПРИЈАВУВАЊЕ Комплетната понуда, апликантите треба да ја испратат на еmail: [email protected] најдоцна до 5 мај 2023 г., 16:00 часот, со назнака Апликација за изработка на видео содржина. Некомплетни понуди или понуди испратени по предвидениот рок нема да бидат земени во предвид. Еко-свест ќе го извести само понудувачот чија понуда е избрана и со него ќе склучи договор.
Ни треба Закон за климатска акција и Фонд за животната средина преку кој ќе се финансира декарбонизацијата на државата. Ваквата правна рамка придружена со финансиски мерки треба да овозможи економски развој, но истовремено и да се зачува природата, да се намали загадувањето, да се подобри квалитетот на животот на луѓето и да се зголеми отпорноста на промените предизвикани од климатската криза.
За овие иницијативи на Еко-свест денес се дискутираше во Собранието на состанокот со зелената парламентарна група составена од пратеници од повеќе политички партии.
Со законот за климатска акција треба да се воведе начин за надоместување на испуштањето на јаглерод во атмосферата од страна на индустријата и енергетскиот сектор. Тоа ќе биде и една од обврските на земјата во пристапувањето кон Европската Унија. Надоместок за емисиите на јаглерод при производството на индустриските производи ќе биде еден од условите за да можат нашите компании да имаат пристап до светските пазари.
Надоместоците пак кои досега се плаќаат по разни основи и такси за животната средина, од секој литар гориво, од големите индустриски инсталации, досега не се транспаретни и јавни и лесно достапни ниту според начинот колку, како и од каде се собираат, ниту според начинот на кој се трошат. Забележливо е дека голем дел од овие надоместоци за животната средина засега не се трошат на проекти кои се однесуваат на заштита и унапредување на животната средина и енергетската ефикасност. Затоа Еко-свест и експертите кои ги анализираа тековите на овие пари презентираа анализа со која се разгледува оправданоста и по примерот на многу други земји се предлага формирање на Фонд за животната средина во кој ќе се влеваат сите надоместоци за животната средина. Карактеристика на еден ваков фонд треба да биде и тоа што парите во него, според примерот на земји членки на ЕУ, би се оплодувале со тоа што фондот ќе издава т.н. „меки кредити“, а распределата на средствата да го врши стручно и независно тело.
На средбата се дискутираше за различни модели како овој фонд може да функционира и потоа да ги распределува парите од еколошките такси на проекти кои ќе се однесуваат на енергетска ефикасност, заштита на шумите, справување со отпадот, намалување на загадувањето на воздухот, мерки за прилагодување кон климатските промени и сите големи предиизвици со кои се соочува нашето општество во овој поглед а за кои моментално немаме доволно финансиски средства.
Пратеничките и пратениците од различните партии ги споделија своите видувања особено во однос на тоа како да се обезбеди стручност и транспарентност во раководењето со еден ваков фонд и контрола врз неговата работа. Дискутантите се согласија околу потребата за Закон за климатска акција и за формирање на Фонд за животната средина и потенцираа дека оваа дискусија треба да биде прв чекор кон нивно спроведување.
Како дел од нашите активности во секторот климатски промени во текот на минатата недела во хотелот Холидеј Ин во Скопје се одржа настан за одбележување на почетокот на грантовата програма под проектот “Граѓанските организации во акција за климатските промени”, финансиски поддржан од Владата на Шведска, спроведуван од Еко-свест во партнерство со Македонското здружение на млади правници-МЗПМ и Организацијата за поврзување на природните вредности и луѓе-CNVP.
Избраните проекти опфаќаат различни региони во државата, работат на различни локални потреби во секторот климатски промени и ги помагаат мерките предвидени со Долгорочната стратегија за климатска акција на Р. Македонија и останатите политики и стратегии кои се носат во овој сектор.
На настанот имаше обраќање од проектниот координатор на проектот кој ги презентираше досегашните достигнувања како и обраќање од претставник на Шведската амбасада во Скопје кои ја истакнаа важноста од поддржување на активности со кои се ублажуваат или помагаат за прилагодување кон климатските промени во земјата.
Доделени се вкупно петнаесет грантови од кои четири ад-хок, четири акциски и седум институционални грантови, кратки презентации од сите проекти може да погледнете на следниот линк. Проектите ќе се реализираат во периодот од февруари 2023 година до април 2024 година.
Eнергетската криза предизвика неколку поскапувања на струјата за домаќинствата. Ова поттикна интерес за подобрување на енергетската ефикасност кај граѓаните и бизнисите. Воведување на постепено поскапување на електричната енергија дополнително отвори многу простор за работа на енергетската ефикасност за домаќинствата кои ќе сакаат да ја намалат сметката за електрична енергија. Енергетската ефикасност е една од областите со најмногу потенцијал за намалување на потребите за електрична енергија и со тоа намалување на емисиите на стакленички гасови на земјата. Според Државниот завод за статистика во 2014 година само 18% од домаќинствата имале одредена изолација, додека според студијата на УНДП „Анализа на практиките за греење на домаќинствата во Скопската Котлина“, 50,8% од зградите во Скопската Котлина немаат изолација, 42% имаат топлинска изолација под стандардите, а само 7,2% од анкетираните домаќинства живеат во згради со топлинска изолација според барањата на Правилникот со кој се регулира изградбата на нови згради, донесен во 2013 година. Затоа, Македонија планира да спроведе голем број политики и мерки во периодот 2020 – 2040 година, со цел да се намали потрошувачката на енергија во зградите (домаќинства, комерцијални и јавни), индустрискиот сектор, транспортниот сектор и да се намалат загубите енергетска трансформација, пренос и дистрибутивна мрежа.
Еко-свест за потребите на проект за забрзување на декарбонизацијата на земјата има потреба од експерт за изработка на анализа за степенот на усогласеност со ЕУ регулативата за енергетска ефикасност како би се утврдиле потребите за забрзување на имплементацијата на планираните мерки и политики како и анализа на фактичките можности за заштеда на електрична енергија на домаќинствата.
Експертот ќе биде одговорен да ја спроведе задачата „Изработка на ГАП анализа за степенот на усогласеност со ЕУ законодавството за енергетска ефикасност и основна анализа за можностите за подобрување на енергетската ефикасност во домаќинствата во Македонија“. Целта на оваа анализа е да ги покаже недостатоците и реалните потреби за започнување со имплементација на планираните мерки и политики за енергетска ефикасност на земјата. Врз основа на изработениот документ експертот ќе изработи извршно резиме подготвено за комуницирање со засегнатите институции и граѓани.
Заинтересираните кандидати кои ги исполнуваат условите треба да достават кратка биографија(CV) и финансиска понуда (бруто износ во МКД со вклучен персонален данок на доход), со прилог примерок или активен линк од најмалку 5 подготвени анализи, истражувања, прирачници, програми и слично. Документите треба да се достават во електронска верзија на е-пошта до [email protected]: со назнака – Апликација за анализа за енергетска ефикасност најдоцна до 28 февруари 2023г. Повеќе информации за повикот може да најдете на следниот линк.
Најнови коментари