Заедниците од регионите зависни од јаглен треба да го водат процесот на праведната енергетска транзиција во државата, а за да можат да го прават ова тие треба да бидат добро информирани, властите треба да имаат јасна комуникација за целите и плановите, а партнерскиот однос помеѓу сите засегнати чинители загарантиран.
Ова беа заклучоците од вчерашниот настан за вмрежување на Локалните економско-социјални совети (ЛЕСС), кој се одржа во Скопје во организација на МКЦ Битола и Еко-свест. На настанот учествуваа претставници од релевантните министерства, од локалните економско-социјални совети, општини, синдикати, работодавачи, академската заедница и граѓански организации, со цел да се унапреди дијалогот за улогата на ЛЕСС во процесот на праведната енергетска транзиција.
Министерката за енергетика, рударство и минерални суровини, Сања Божиновска, ја потврди силната определба на Министерството да работи транспарентно, инклузивно и во партнерство со сите засегнати страни во процесот на праведната енергетска транзиција.
„Министерството е партнер за секоја општина, секоја организација, секој работник и секоја компанија што носи иницијатива. Можете да ни се обратите во секој момент. Не сакаме транзиција само на хартија. Сакам секоја општина да има шанса да развие проект, секој работник да има пристап до нови можности, а секоја заедница да почувствува дека ова е процес што создава вредност — не страв. Затоа сме тука, затоа сме отворени.“ изјави министерката Божиновска.
Претставниците од локалната самоуправа го потврдија значењето на дијалогот. Генералниот секретар на општина Битола Борче Димитровски истакна дека темата за праведна транзиција „не е иднина, туку сегашност“, посочувајќи ја специфичната улога на Општина Битола поради РЕК Битола. Тој ја нагласи потребата од инклузивен дијалог и конкретни чекори за успешно спроведување на енергетската транзиција, но и потребата од целосна децентрализација, особено во фискалниот дел за да можат општините да земат поактивна улога во енергетската транзиција.
Претставникот на Фондацијата „Олоф Палме“, Левенд Бичаку, ја истакна важноста на ЛЕСС како механизам за дијалог помеѓу работодавачите и работниците, нагласувајќи дека политичката волја е неопходен предуслов за успех.
Елена Николовска од Еко-свест се осврна на потребата од воспоставувањето и одржувањето на ЛЕССовите во општините како форум на заедницата кој ќе земе поактивно учество во носењето на локалните и централните политики.
Еко-свест беше дел од потписниците на отвореното писмо испратено до Регионалниот Совет за соработка и DG ENEST кое го потпишаа 50 граѓански организации од регионот. Преку писмото граѓанските организации побараа транспарентни процеси во спроведувањето на Зелената Агенда за Западен Балкан.
Се очекува ревидираниот Акциски план за спроведување на Зелената агенда за Западен Балкан да биде усвоен или одобрен на Самитот во Дубровник оваа недела, на 14 и 15 октомври. Успехот на Зелената агенда во голема мера зависи од јавната поддршка и учество. Но, и покрај повторените ветувања, не се одржани јавни консултации за Планот.
The Regional Green Agenda Multiplier Support Programme нуди поддршка за организации и мрежи од Западен Балкан во износ до 15.000 или 25.000 евра.
Доколку вашата организација или мрежа работи во Србија, Босна и Херцеговина, Црна Гора, Северна Македонија, Албанија или Косово* и сакате да придонесете за спроведување на Зелената агенда за Западен Балкан во вашата економија, можете да аплицирате на овој повик до 17 септември 2025 година.
Преку проектот „Навигатор за зелената агенда“, Beogradska otvorena škola, заедно со регионалните партнери меѓу кои е и Еко-свест, ја спроведува оваа програма со цел подобрување на соработката, разбирањето и влијанието на организациите на граѓанското општество во спроведувањето на Зелената агенда за Западен Балкан.
Што нуди Програмата?
Проектите мора да бидат тематски усогласени со еден од трите клучни столба на Зелената агенда за Западен Балкан: декарбонизација (клима, енергија, мобилност), дезагадување (воздух, вода, почва) и биодиверзитет (заштита и реставрација на екосистемите). Вашата организација или мрежа ќе добие:
Финансиска поддршка: до 15.000 евра за организации на граѓанското општество и до 25.000 евра за формални и неформални мрежи на организации.
Програма за градење капацитети, вклучувајќи обуки и едукативни сесии за Зелената агенда за Западен Балкан.
Експертска и менторска поддршка.
Можности за придонес во национални, регионални или иницијативи за застапување на ниво на ЕУ, предводени од членови на конзорциумот на проектот „Зелена агенда навигатор“.
Како да аплицирате?
Сите заинтересирани кандидати се должни да присуствуваат на онлајн обуката за претселекција преку платформата Zoom. Задолжителната онлајн обука ќе се одржи на 4 септември во 10:00 часот по средноевропско време. Потребна е регистрација (тука), а по успешната регистрација, учесниците ќе добијат линк за пристап до обуката.
Апликациите се поднесуваат во две фази, првата е поднесување на концептна нота, т.е. кратка форма на англиски јазик во која се презентира идејата за проектот.
Зошто е ова важно?
Сите економии на Западен Балкан се погодени од загадувањето и климатските промени, а граѓаните плаќаат највисока цена. Оваа Програма за поддршка претставува не само можност за финансиска помош на граѓанското општество, кое треба да игра позначајна улога во процесите на донесување одлуки, туку и за едукација и зголемена видливост на организациите.
Доколку работите во една од областите на Зелената агенда и сте заинтересирани да ја започнете имплементацијата на вашата проектна идеја во ноември 2025 година, можете да најдете повеќе информации за Повикот и условите за аплицирање ТУКА.
Контакт
Доколку имате дополнителни прашања во врска со Отворениот повик, ве молиме обратете се на англиски јазик на: [email protected]. Прашањата мора да се достават најдоцна до 12 септември.
This Call is announced under the Green Agenda Navigator project, implemented by Belgrade Open School in cooperation with six regional partners: the Aarhus Centre Association in Bosnia and Herzegovina, Eco-Team from Montenegro, Eco-Z from Kosovo*, the Center for Environmental Research and Information Eko-Svest from North Macedonia, the Protection and Preservation of Natural Environment organization from Albania, and CEE Bankwatch Network as the EU-based partner. The project is co-funded by the European Union.
Првото отстранување на бариера се случува на Крива река во близина на Крива Паланка. Ова отстранување е дел од проектот „Повторно поврзување на реките во Македонија“, чија примарна цел е да се идентификуваат и отстранат застарените бариери во реките и да се зголеми поврзаноста на речните екосистеми во земјата.
Старата препрека на Крива Река е бетонска бариера која веќе не ја врши својата првична намена бидејќи е скршена. Бетонот сега го покрива речното корито и претставува бескорисна бариера во екосистемот, собирајќи седимент и ограничувајќи го движењето на рибите и другиот воден свет.
Во соработка со Општина Крива Паланка и Државниот инспекторат за животна средина, оваа бариера ќе биде физички отстранета од страна на Еко-свест, граѓанска организација која е посветена на обновување на речните екосистеми.
„Ова ќе биде првата речна препрека што ќе ја отстраниме, а во Еко-свест се надеваме дека набрзо ќе отстраниме уште една непотребна бариера на реката Пчиња “ – вели Ана Чоловиќ Лешоска од Еко-свест. „Сакаме да покажеме дека отстранувањето на непотребните бариери во реките е неопходно и ќе даде долгорочна заштита на екосистемите. Дополнително, со оваа акција ја подигнуваме свеста дека непотребните бариери можат да претставуваат опасност по животот на локалните заедници и затоа треба да се отстранат “ – додава таа.
Македонија е позната по своите изобилни реки, но јавноста сè уште не е свесна колку овие реки се изменети и преградени со разни објекти и за различни цели. Во 2024 година,– Еко-свест идентификуваше повеќе од 45 бариери само во сливот на реката Пчиња. За жал, многу од бариерите се исто така нелегални или им недостасува соодветна документација, па дури и сопственост, што нивното отстранување го прави речиси невозможно.
Сега, преку тековниот проект за отстранување бариери, поддржан од Open Rivers Programme, Еко-свест има цел да го претстави отстранувањето на браните како практична и неопходна мерка за обновување на реките. На европскиот континент, отстранувањето на бариери се практикува сè почесто, со 542 евидентирани отстранувања минатата година, според извештајот на Dam Removal Europe.
Отстранувањето на бариерата на Крива Река и на реката Пчиња планирано за подоцна оваа година ќе воспостави слободен тек на делница од вкупно 72 километри.
за анализа за функционалностана Фондот за енергетска ефикасност во Република Северна Македонија: состојба, предизвици и препораки
Основни информации
Центарот за истражување и информирање за животната средина„Еко-свест“ во рамки на проектот „Да се елиминира јагленот како гориво од енергетскиот сектор во Северна Македонија’’ има потреба да ангажира соработник за анализа на поставеност на Фондот за енергетска ефикасност во Македонија: состојба, предизвици и препораки.
Цел на активноста
Цел на активноста е изработка на анализа, документ, преку преглед на постојната и претходна функционалност, општите политики и регулаторните добри практики за финансирање на енергетска ефикасност, со посебен фокус на релевантни примери кои можат да информираат развој на механизми за финансирање на енергетска ефикасност во Македонија. Документот ќе вклучува збирен преглед на релевантни извори, сумирање на клучни сознанија, препораки и научени лекции со цел да овозможи основа за унапредување на националните политики и практики во оваа област.
Активностите кои ќе бидат предмет на договорот треба да бидат заедничка реализација од страна на Еко-свест и ангажираната страна. Еко-свест нема да разгледува понуди и предлози во кои активностите не се фокусирани на развој на анализа на поставеност на Фондот за енергетска ефикасност во Република Северна Македонија: состојба, предизвици и препораки. Понудите треба да бидат насочени кон идентификување насистемските слабости, институционалните и регулаторните предизвици, како и потенцијалните можности за подобрување на функционирањето на Фондот за енергетска ефикасност во Македонија, преку анализирање на домашни и меѓународни практики и давање конкретни препораки за негово поефикасно и одржливо работење.
Работни задачи и одговорности на понудувачот
Активностите ќе бидат реализирани како копродукција помеѓу Центарот за истражување и информирање за животната средина „Еко-свест“ и ангажираната страна. Клучните области на фокус ќе бидат следниве:
Анализа на институционалната поставеност на Фондот за енергетска ефикасност во РСМ, со осврт на:
Моменталната правна и институционална рамка;
Стратешките и регулаторни документи кои го дефинираат или се поврзани со Фондот;
Практичната (не)функционалност на Фондот до денес;
Улогата на Фондот во спроведување на политиките за енергетска ефикасност.
Истражување и преглед на добри практики од земји на ЕУ и земји во регионот:
Примери за успешно функционирање на слични фондови;
Финансиски и регулаторни механизми кои ги поттикнуваат инвестициите во енергетска ефикасност;
Институционални аранжмани кои може да се применат во македонскиот контекст.
Идентификација на предизвици и ограничувања:
Анализа на административни, законски, технички и политички бариери за функционалноста на Фондот;
Потенцијални конфликти на надлежности и институционални преклопувања.
Формулирање на препораки за подобрување на регулаторната рамка, управувањето, капацитетите и фискалната одржливост на Фондот:
Предлог-мерки за активирање на Фондот;
Можности за интегрирање со други инструменти за климатско и енергетско финансирање (на пр. донаторски, буџетски, ЕУ-фондови).
Препораки за тоа како домаќинствата би можеле да станат корисници на Фондот (пр. преку кредити, субвенции, јавни повици).
Изработка и предавање на документот (анализа):
Подготовка на работна верзија и финализирање на документот.
Соработка и комуникација со тимот на Еко-свест:
Редовна комуникација со назначено лице;
Почитување на политиките на организацијата и исполнување на административните обврски.
Временска рамка за доставување на понуда
Краен рок за пријавување е вторник, 12 август 2025 година, до 16:00 часот на електронската адреса: [email protected], со назнака: Пријава за ангажирање соработник за развој на анализа на поставеност на Фондот за енергеткса ефикасност во Македонија: состојба, предизвици и препораки. Пристигнатите прашања од кој било од заинтересираните понудувачи ќе бидат одговорени и објавени на веб-страницата на Еко-свест под објавата за повикот. Пријавите кои ќе пристигнат по наведениот рок или без целосна документација, нема да бидат разгледувани.
Еко-свест ќе го контактира избраниот понудувач, не подоцна од 7 дена од истекот на периодот за доставување на понуда.
Критериуми за избор на најсоодветна понуда
По истекот на рокот за пријавување, ќе се формира Комисија од 3 члена, која ќе изврши бодување на пристигнатите понуди.
Бодувањето на пристигнатите понуди ќе се изврши на следниот начин:
– Техничка понуда (70 поени)
– Финансиска понуда (30 поени)
Потребна документација за пријавување
1.За индивидуални лица:
Технички дел:
Предлог активности и предлог содржина на анализата.
Портфолио (биографија).
Доказ за претходно исто/слично искуство, заедно со референци од истото.
Забелешка: Заинтересираните треба да достават понуди во македонски денари, со посебно назначен персонален данок и вкупен износ на понудата. Предложениот буџет треба да биде разложен по клучни ставки од реализацијата. Нема наложен формат за поднесување на буџет и истиот треба да биде предложен од заинтересираните кандидати.
Во предложениот буџет треба да бидат вклучени сите трошоци потребни за целосна реализација, промоција и изведба на активностите, со сите потребни трошоци за сите учесници, без дополнителни трошоци за Еко-свест.
2.За организации/правни лица*:
Технички дел:
Предлог активности и предлог содржина на анализата.
Податоци за ангажираниот соработник кој ќе работи на изработка на анализата на поставеност.
Доказ за претходно исто/слично искуство, заедно со референци од истото.
Податоци за контакт на лицето одговорно за пријавата и комуникацијата со Еко-свест.
Финансиски дел:
Финансиска понуда.
Тековна состојба на правниот субјект кој е носител на понудата, не постара од 6 (шест) месеци.
Доставените материјали остануваат во архивата на Еко-свест.
Од избраниот понудувач, освен горенаведените податоци, ќе се побара да достави дополнителна документација која вклучува тековна состојба/потврда за регистрирана дејност на добавувачот; потврда за солвентност/бонитет; завршна сметка за 2024 (за правни лица); pотврда/информација од Централен Регистар за забрана за вршење дејност и регистар за казни на правни лица; уверение за платени даноци и придонеси; изјави за доверливост и непостоење на конфликт на интереси од страна на избраниот кандидат (физичко лице) или изјава дека ги исплонува критериуме за учество (правно лице); биографии (CV) на консултантите; листа на референци/портфолио.
Временска рамка за спроведување на активноста
Периодот на имплементација на оваа активност е од август 2025 до септември 2025.
Буџет
Максималниот буџет достапен за извршување на горенаведените задачи изнесува 3.000,00 ЕУР (во денарска противвредност според курсот од конверзијата на средствата од примената транша од донаторот) со вклучен персонален данок или ДДВ.
Заинтересираните треба да достават понуди во македонски денари, со посебно назначен ДДВ и вкупен износ на понудата. Предложениот буџет треба да биде разложен по клучни ставки од реализацијата. Нема наложен формат за поднесување на буџет и истиот треба да биде предложен од заинтересираните кандидати.
Во предложениот буџет треба да бидат вклучени сите трошоци потребни за целосна реализација, промоција и изведба на активностите, со сите потребни трошоци за сите учесници, без дополнителни трошоци за Еко-свест.
Најнови коментари