Глобалните кризи како економската, безбедносната и климатска, кои може да го загрозат развојот на општеството, претставуваат сериозен предизвик за сите држави и заедници. Единствен начин на кој овие кризи може да се решат е со активна вклученост и соработка на сите засегнати страни во наоѓање нови решенија и одговори. Успешната соработка е можна кога се потпира на меѓусебна доверба, доследност, мотивација и транспарентност.
Овој заклучок беше донесен на завршниот настан на четири годишниот проект „Граѓанските организации во акција за климатските промени“, спроведуван од Еко-свест и финансиски поддржан од Шведска, кој се одржа вчера во Скопје. Проектот имаше главна цел да ги подигне капацитетите на граѓанскиот сектор за да бидат двигатели на процесите на декарбонизација во земјата, а со тоа и на позитивните промени за засилена заштита на животната средина.
„Северна Македонија се обврза на зелена транзиција и за ова да се случи потребна е акција од сите релевнатни чинители на локално и на национално ниво. Граѓанскиот сектор мора да биде регулатор и на некој начин да врши притисок на властите за да не застранат од оваа агенда. Транзицијата е предизик, но исто така отвара и многу можности. Граѓанскиот сектор мора да собере релевантни податоци од академските кругови, бизнисите, приватниот сектор и граѓаните за да обезбеди еднаквост во спроведување на политиките за климатска акција.“ – изјави Елизабет Далберг Фриск, заменик амбасадорката на Шведска во Северна Македонија.
Резултатите на проектот беа претставени низ три панел дискусии на кои се образложија предизвиците и можностите во јакнење на знаењата и иницирање учество во донесувањето политики и закони од значење за климатските промени. Учесниците заклучија дека таму каде што Националната коалиција за клима беше партнер во ко-креирање на политиките, беа изготвени документи кои ги земаат предвид сите аргументи и сите засегнати страни, а процесите обезбедија транспарентност и учење за сите вклучени страни.
„Сметам дека граѓанскиот сектор, преку поддршката од оваа програма, успеа да биде спознаен како ко-креатор на клучни документи и стратегии во делот на климатската заштита и на национално и на локално ниво. Граѓанските организации се партнери го застапуваат јавниот интерес и можат да помогнат на општините и на министерствата во реализација на плановите и програмите. Ваквите позитивни практики значително придонесуваат кон зголемена доверба на граѓаните кон институциите.“ – изјави Ана Чоловиќ Лешоска, извршна директорка на Еко-свест
Во рамки на проектот Еко-свест додели грантови во висина од вкупно 24 милиони денари на 16 граѓански организации, организираше обуки и менторство на над 60 граѓански организации и спроведе 13 кампањи за подигнување на јавната свест за заштита на животната средина и климатските промени. Беа воспоставени институционални партнерства со 34 општини и беше подобрена правната рамка и влијание врз националните политики со вклучување на граѓанските организации во подготовката на новиот закон за климатска акција. Членството на Коалицијата за клима се зголеми на повеќе од 70 граѓански организации ширум земјата и се изгради во клучен водач во заедничкото застапување за климатска акција.
Eko-svest is launching an open call for companies and consultants to perform an analysis of the gas intake and associated emissions in North Macedonia
The Terms of Reference of the assignment can be found as Annex 1 to this call.
The call is open from 19.05.2025 until 28.05.2025.
Interested consultants and companies can send their offer no later than 28.05.2025 at 17:00 CET.
The offer should be submitted in electronic form to [email protected] Subject title: Offer for gas analysis.
The offer package includes: • expression of interest maximum one (1) page, highlighting relevant experience and knowledge; • technical proposal (maximum 3 pages); • financial offer, expressed in day fees; the total value of the offer cannot exceed EUR 8.000. • updated work resume (CV), if team, a CV for each team member should be included in the offer. It should contain a full description of relevant qualifications and professional work experience; • Statement on exclusion criteria (Annex 2) submitted in English OR Macedonian
Criteria for companies and consultants for this call:
Minimum of 5 years experience in energy sector analysis in the region
Team of experts in the field with a track record of performing analysis.
Experience in energy modelling and scenario development
Evaluation of applications The evaluation committee will only inform selected candidate. Candidates will be evaluated based on: Technical proposal, 30 pt Financial offer, 30 pt Qualifications and professional work experience; 40 pt Total of 100 pt.
Selected candidate will be informed and contract signed no later than 10/06/25.
For any questions, please contact Ana Colovic Lesoska at [email protected]
Annex 1. Terms of reference for the analysis
The Analysis should have the following contents:
Executive Summary
Introduction
Assumptions
Methodology: Gas and electricity market modelling.
Scenarios: Modelling the impact of the GR-MKD gas interconnector and planned gas power plants in North Macedonia. Sensitivities: Low and high gas demand in North Macedonia, low and high global gas prices
Results/ Findings from modelling per scenario:
Gas and electricity wholesale prices in MKD and in neighboring countries.
Emission changes resulting from the implementation of the interconnector and the gas power plants: in the electricity mix, due to the transit of gas volumes.
Gas flows and utilization of infrastructure is reported on all MKD borders and GR LNG terminals.
Utilization of planned gas power plants and their electricity production
Discussion of results
Conclusions and recommendations
The Analysis should be written in English language and be at least 25 pages long.
Еко-свест достави коментари по по Студијата за оцена на влијанието врз животната средина за проектот „Рударски проект за експлоатација на јагленот од наоѓалиштето во Живојно со површинска технологија“.
Спроведувањето на проектот е спротивно на стратешките определби на државата определени со Стратегијата за развој на енергетиката до 2040 од 2019 година, со Националниот план за енергија и клима 2021-2030 и Националните придонеси кон ублажување на климатските промени (NDC). Со овие стратешки документи е утврдено дека државата ќе престане со користење на јаглен за производство на енергија најдоцна до 2030 година и ќе отпочне процес на интензивна декарбонизација на енергетскиот сектор. Согласно овие определби, државата доби техничка помош од Европската унија за изработка на Патоказ за праведна транзиција за чие спроведување веќе и изработена и првиот годишен план. Исто така, државата е една од ретките на глобално ниво што стана дел од програмата за Забрзана транзиција од јаглен на Климатскиот инвестициски фонд токму заради амбициозните планови за декарбонизација, при што со значителна техничка поддршка беше изработен Инвестициски план за забрзана транзиција. Дополнително, инвеститорот АД ЕСМ има добиено значителни финансиски средства во форма на заеми кои се условени со придржување до ваквите стратешки определби и неотворање на нови рудници за јаглен. Со евентуално спроведување на овој проект се доведува во прашање интегритетот на државата и реномето пред меѓународната заедница и меѓународните финансиски институции и се става под ризик исплатата на заемите кон Банките и трошењето на јавните пари. На долг рок, ова може значително да го ограничи пристапот до понатамошна финансиска помош која и тоа како е неопходна за процесите за декарбонизација и праведна транзиција.
На неколку места низ Студијата за оцена на влијанијата врз животната средина се наведува дека експлоатацијата на рудникот ќе заврши пред процесот на декарбонизација на енергетскиот сектор, но недостасува информација кога точно се очекува да биде тоа. Моменталниот утврден рок за престанок на употреба на јаглен е не подоцна од 2030 година. Согласно Студијата, отстранувањето на површинските слоеви почва може да трае подолго од две години што го става датумот на почеток на експлоатација многу блиску до 2030 година. Согласно некои од информациите во студијата пак, животниот век на рудникот се предвидува да биде 14 години, што значи дека неговото затворање ќе се случи околу 2040 година, 10 години подоцна од утврдените рокови за декарбонизација. Студијата мора да понуди јасни информации за животниот век на рудникот и како тоа се вклопува во постојните национални рамки за декарбонизација.
Студијата за оцена на влијанијата врз животната средина го разгледува проектот како самостоен рударски проект без да ги разгледа неговите влијанија согласно неговата намена и специфичните карактеристики што произлегуваат од тоа. Имено, проектот е предвиден да биде во состав на постојниот Рударско енергетски комбинат Битола со многу јасна намена – ископување на лигнит со површинска технологија за трансформација во енергија во Термо електрична централа Битола. Согласно ова, проектот е предвидено да е важен дел од енергетскиот систем, а не само рударски проект. Овој превид понатаму предизвикува Студијата несоодветно да ги анализира алтернативите и да ги потцени климатските влијанија од него.
Најголем дел од истражувањата за основни податоци се спроведени во 2020 година, што во случај кога спроведувањето на проектот не е започнато, може да се сметаат за застарени. Не е директно поврзано, не дефинитивно се релевантни одредбите од Законот за животна средина со кои Решението за согласност за спроведување на проект престанува да важи за две години доколку не се започне со спроведување на проектот (член 87 став 5). Овој рок може да се продолжи само доколку нема значителни промени на условите во проектното подрачје во тие две години. Во оваа смисла, Студијата во најмала рака треба да понуди објаснување на моменталната состојба на проектното подрачје споредена со основните податоци од 2020 година, односно да докаже дека нема промени, но идеално треба да понуди и нови податоци за важните влијанија како што се влијание врз подземни води и влијание врз квалитетот на воздухот.
Детални коментари за одредени поглавја во Студијата
Стр. 36 – 3.6. Затворање на рудникот
Со оглед на тоа што се знае дека рудникот има многу краток животен век (наведено е 14 години) и што се отвора откако заложбите за декарбонизација се започнати, за овие вработени кои ќе имаат мошне кус работен век во оваа работна единица е неопходно уште во оваа фаза да се предвидат социјални мерки кои ќе го намалат негативното влијание од затворањето на рудникот врз локалното население по 14 години. Притоа, целата одговорност и трошоци за надоместувањето на отпремнини, дополнителна обука по затворањето и било какви мерки за праведна транзиција за овој рудник мора да биде целосно на товар на ЕСМ и не може да се бара поддршка за овие мерки бидејќи рудникот се отвора спротивно на заложбите на земјата за декарбонизација и спротивно на зеленото сценарио во верзијата на Стратегијата за развој на енергетиката која е на сила во моментот на отворање на рудникот.
Стр. 37 – 4.0. Анализа на алтернативи
Согласно горенаведеното, Студијата треба поконкретно да ги анализира сите можни алтернативи на проектот кои подразбираат други начини за постигнување на целта- производство на електрична енергија. Предлагаме овој дел од студијата да се прошири со сите алтернативни планови за енегетска транзиција во регионот за да може да се добие вистинска слика за влијанијата и трошоците од истите наспроти тие од рудникот. Дополнително, Нултата алтернатива треба подобро да биде анализирана од аспект на нејзините позитивни влијанија на развојот на земјоделството и други економски активности во регионот кои се во согласност со проектите за праведна транзиција. Неспроведувањето на овој проект автоматски не значи неспроведување на вило кој друг енергетски проект и истото треба да се анализира во овој дел од Студијата. Дополнително, согласно ЕУ Директивата за оцена на влијанието на одредени проекти врз животната средина, алтернативите мора да дадат опис на сите разумни алтернативи што се релевантни за проектот и неговите специфични карактеристики и да ги земат предвид ефектите на проектот врз животната средина, а не само економските и социјалните аспекти како што е направено во Студијата.
Стр. 39 – 5.1. Географскa положба на локацијата
Јагленовото наоѓалиште е 20 км2, а проектното подрачје е 11,5 км2. Студијата треба да земе предвид потенцијално проширување на експлоатационото поле во иднина и да даде коментар како тоа може да ги промени влијанијата.
Стр. 40 – 5.2. Климатски и метеоролошки карактеристики на подрачјето
Заради специфичните карактеристики и ризици од проектот, Студијата треба од надлежните институции да обезбеди и анализа и на екстремните временски појави во проектното подрачје, како краткотрајни екстремни врнежи и поплави.
Стр. 68 – 5.7. Квалитет на амбиентен воздух
Анализата на достапни податоци ја опфаќа само националната мониторинг мрежа во која што најблиски мерни места се Битола 1 и Битола 2 кои не се релевантни за да се оцени моменталната состојба во проектното подрачје и влијанијата врз поблиските населени места. Во анализата мора да се вклучат податоците од мерните станици во сопственост на РЕК Битола кои согласно нивната А-ДУОП се поставени во Дедебалци, Рибарци и Гнеотино. Нивните податоци многу подобро ја презентираат состојбата со квалитетот на воздухот во проектното подрачје на долг рок.
Во рамки на дополнителниот мониторинг на квалитет на амбиентниот воздух во проектното подрачје избеганото е мерење на состојбите во период од цели три месеци од крајот на ноември до крајот на февруари. Ова се најзагадените месеци во годината и било кој заклучок за општата состојба е нерелевантен без податоци од овој период. Согласно Правилникот за критериумите, методите и постапките за оценување на квалитетот на амбиентниот воздух, ваквите индикативни мерења треба да се рамномерно распределени низ годината со цел да се опфатат сите карактеристични периоди.
Дополнително, согласно истиот Правилник граничните вредности што се користат за оценување на квалитетот на амбиенталниот воздух при користење комбинирани техники (вклучување на индикативни мерења) се утврдени со горниот праг на оценување што е различен од граничните вредности за фиксни мерења. Имено, прагот за оценување на 24-часовни вредности е 60% од граничната вредност (30 μg/m³) што не смее да се надмине повеќе од 7 пати во календарска година. Според дијаграмите дадени на стр. 78 овој праг е надминат на најмалку 10 дена во рамки на мониторингот. За годишниот просек се користи горен праг на оценување од 14 μg/m³ што е значително надминат на двете мерни места. Согласно ова, дополнително загадување на воздухот не смее да има за да не се надминуваат граничните вредности континуирано во околните населени места.
Стр. 96 – 5.10. Управување со отпад
Најголем дел од основните податоци се однесуваат на комунален отпад што не е релеватно за специфичните карактеристики на објектот. Со оглед на тоа што РЕК Битола веќе има два активни рудници, тука мора да се обработат податоци од создавањето на отпад од нивната работа (отпадни мазива, опасен отпад, третман на јаловина итн.), како и од други субјекти што создаваат сличен отпад во општината. Влијанието од создавање отпад може да се евалуира само од аспект на количината на сличен отпад што ќе се додаде во општината, и како тој ќе се третира. Непотребно е да се споредува со количината и третманот на комунален отпад.
Стр 127 – Табела 5-26: Листа на видови птици присутни во проектното подрачје
Табелата и текстот кој се однесува на значајни подрачја за птици може да се дополни со информации за видовите и заканите за истите од научната анализа Important Bird Areas in Macedonia: Sites of Global and European Importance.
Стр 149 – 6.13.3. Користење на земјиштето
Во овој дел од студијата потребно е да се направи преглед на типот и сопственоста на земјиштето кое директно ќе биде засегнато од страна на проектот, не е доволно да се дадат општи податоци за целата општина бидејќи истата не мора да е репрезентативна за конкретната локација на проектот.
Стр. 183 – 6.4. Влијанија врз површински води
Во Табела 6-33 чувствителноста врз површинските води е погрешно оценета како занемарлива. Ова е спротивно на анализата на нивниот квалитет дадена на стр. 67 согласно која квалитетот на водите во многу параметри надминува трета и четврта категорија. Особено важна е лошата оценка на матноста на водата која што секако ќе биде зголемена со испуштање на механички загадена вода во Црна Река. Иако е предвидено многу мал дел од отпадните води да се испуштаат во реципиентот, тој е веќе под големи антропогени притисоци што значително влијаат на квалитетот на водата и на биодиверзитетот во река. Магнитудата на влијанието е погрешно оценета како мала, пред се затоа што промената на квалитетот на вода што истекува никогаш не е од локален карактер и секое нејзино загадување е кумулативно со притисоци кои се случуваат нагоре по реката, а сите влијанија продолжуваат да се случуваат низводно по течението на реката.
Стр 191 – 6.6. Влијание врз климатските промени
Делот од студијата кој се однесува на климатските промени и емисиите на стакленички гасови предлагаме да се дополни и прошири. Имено, потребно е да се направи анализа на степенот на ранливост на рудникот и неговата инфраструктура од климатските непогоди со цел да се предвидат мерки за ублажување. Истовремено, во делот на емисии, не е доволно да се наведат само емисиите од постапката на ископување и транспорт бидејќи намената на лигнитот е негово согорување. Предлагаме овој дел да се дополни со анализа на емисиите на стакленички гасови и други емисии од согорувањето на предвиденото количество на лигнит во РЕК Битола.
Како дополнување на овој дел сметаме дека е од голема важност да се анализира влијанието од неколку можни сценарија за воведување на јаглеродниот данок, согласно предвидените рокови наспроти планираната временска рамка за работењето на рудникот и РЕК Битола. Од голема важност за проценка на цената на произведената електрична енергија е да се пресметаат сите трошоци поврзани со нејзиното производство и еколошките мерки кои ќе бидат преземени во даден период. Оваа пресметка е важна и во делот на анализа на алтернативите, бидејќи е значајно јавните средства да бидат вложени во најекономичниот начин за производство на електрична енергија, притоа земјаќи го предвид и најеколошкиот начин. Од тие причини е неопходно да се дополни делот на алтернативи со преглед на сите можни проекти, нивните трошоци и нивното влијание врз климата и животната средина.
Стр 176 – 6.3. Влијанија врз подземни води
Студијата не го зема предвид влијанието од радиоактивни емисии кое настанува при истражувања и ископ на јагленови наоѓалишта. Во нашата земја има примери каде истражувањето на јагленови наоѓалишта предизвикално загадување на водата за пиење со радиоактивни елементи, што претставува голем ризик по населението и природата.
Од овие причини сметаме дека овој дел од студијата треба да се надополни со влијанијата од радиоактивните елементи и да се дадат податоци од мерењата во подземните и површинските води.
Стр. 214 – 6.11. Влијанија врз демографијата
Влијанието е проценето како мало или средно, меѓутоа не е земено во предвид дека селата во околината се со многу малку жители кои доколку поради влијанијата од рудникот се иселат од своите живеалишта, населените места ќе останат без население, т.е. ќе се изгубат како населени места. Ова влијание е веројатно и е големо од демографски аспект, такашто предлагаме студијата да се дополни со ваквото влијание и истото да се окарактеризира како влијание со голема демографска значајност, иако истото е на локално ниво.
Стр. 216 – 6.12 Влијанија врз вклучување на засегнати страни
Се напоменува дека „значаен дел од населението кое било консултирано очекува да биде вработено во рудникот и го гледа како можност дури и за миграција во најблискиот град“. Треба да се земе предвид дека ваквиот став е во конфликт со претходниот дел од оваа студија (6.11) каде се надевува дека за рудникот ќе бидат потребни околу 100 работници.
Ваквата дискрипанца помеѓу реалната состојба и очекувањата на локалното население мора да биде благовремено митигирана преку известување на локалното население дека рудникот ќе понуди многу малку нови работни места или (во случај работните места да бидат пополнети со постоечки кадар) нема да понуди нови работни места. Ваквото известување треба да се случи уште во фазата пред одобрување на оваа студија преку отворена дискусија со граѓаните од локалното население. Јавната расправа по оваа студија одржана во с. Новаци на 12 мај 2025 година во ниеден случај не може да се смета за доволно информирање на локалното население за ваквата дискрипанца помеѓу реалната состојба и нивните очекувања или за дискусија на темата.
Доколку ваквата дискусија не се случи, влијанието кое е проценето како неверојатно ќе стане мошне веројатно, такашто предлагаме во табелата 6-67 веројатноста на појавување на влијанието да се промени од „неверојатно“ во „веројатно“.
Стр. 219 – 6.13 Влијанија врз користење, сопственост и пристап на земјиште и имот
Во подпоглавјето „Фаза на формирање усек и експлоатација на јаглен“ на страна 219 во рамки на поглавјето „6.13 Влијанија врз користење, сопственост и пристап на земјиште и имот“ наведено е „ Ограничувањето на пристапот, посебно до дел од земјоделското земјиште може да предизвика одредена тензија кај локалното население. Затоа е потребно населението постојано да се информира за сите активности што ќе се преземаат за изведување на рударските дејности.“
Во ваквата формулација, решение за локалното население за ограничувањето на пристапот не е предвидено, ниту препорачано од страна на изработувачот на студијата. Активностите што се преземаат треба да се променат во континуирано обезбедување на алтернативен пристап, а не само информирање.
Стр. 230 – 6.18. Кумулативни влијанија
Студијата погрешно оценува дека проектот нема кумулативни влијанија со други слични минати, сегашни или идни активности во рамките на набљудуваната област. Имајќи предвид дека во Општина Новаци во моментот има 3 активни рудници за ископ на лигнит, кумулативното влијание од овие проекти е значително големо и треба да биде образложено и анализирано соодветно во овој дел од Студијата. Анализата на кумулативните влијанија мора да ги опфати сите значајни влијанија од ваков тип активности – создавање на отпад, промена на релјефот, емисии во воздухот, водите и почвата, социјалните влијанија, користењето на земјиштето, биодиверзитетот и др. Дополнително во делот кумулативни влијанија од аспект на квалитет на воздухот мора да се разгледаат емисиите на прашина и загадувачки гасови од термоцентралата Битола и од одлагалиштето за пепел кое што има значителни фугитивни емисии на прашина.
—-
Сите горенаведени коментари мора да се адресираат во форма на соодветни мерки во поглавјето 7 и во мониторинг планот.
—–
Стр. 238 – 7.8. Мерки за намалување на влијанијата врз флората и фауната
Влијанијата врз биодиверзитетот, а особено врз птиците и цицачите е многу потценето во Студијата. Во мерките воопшто не е предвидено некако да се намалат влијанијата врз значајното подрачје за птици Пелагонија. Застрашувачки, според Студијата „Не се предлагаат мерки за ублажување на последиците во оваа фаза за мобилните организми како што се птиците и цицачите.“
Ова е целосно несоодветно на претходната анализа на состојбата со биодиверзитетот во разгледуваната област и некакви мерки за ублажување мора да се воспостават за да се намалат влијанијата врз птиците и цицачите. Најминимално, проектната област мора да е оградена и заштитено од преминување на цицачи за да се обезбеди дека тие нема да влегуваат во рудникот и да бидат повредени или убиени како резултат на тоа. Во однос на птиците не може да се занемари дека ќе се изгубат важни хабитати, иако нивната површина не е голема. Влажните живеалишта во рамки на ЗПП Пелагонија (https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/pelagonia) секако се малку (под 6%), а овој проект опфаќа токму неколку такви високо сензитивни хабитати. Ова дополнително ќе биде влошено и во околните такви живеалишта со зголемување на бучавата и различни видови загадување (воздух, вода, светлина).
Со законот за изменување и дополнување на Законот за градење донесен во скратена постапка (Сл. Весник на Република Северна Македонија бр. 87/2025) се донесени обемни измени во законот за градење, кои директно влијаат на остварувањето на граѓанските слободи и права во областа на градежништвото.
Имено, со последните измени, чл. 62-а од Закон за градење предвидува бришење на овој член кој пропишува посебни обврски за јавните органи, а ги штитеше уставно загарантираните граѓански права според кои беше предвидена можноста за увид и жалба од страна на граѓаните при градење во нивна непосредна близина.
Измените на Законот за градење се иницирани од страна на Владата на РСМ согласно дневниот ред и записникот на 63тата седница, но ниту од записникот, ниту од текстот на материјалите поднесени до Собранието на РМ на прво читање (03.03.2025 г.), нема информации за оправданоста и потребата за бришењето на членот 62-а од законот бидејќи оцените и состојбите, како и целите и начелата за кои се предложени измените се однесуваа на поседување на лиценци од страна на физички и правни лица за проектирање при градење на објекти од цврста градба.
Во досегашното законско решение, преку сега избришаниот чл. 62-а беше овозможено непосредните граѓани да бидат запознати со градежните активности кои директно влијаат врз квалитетот на живот. Бришењето на овој член директно ги повредува одредбите од домашното законодавство какои заложбите кои произлегуваат од ратификуваните меѓународни инструменти т.е. Архуската Конвенција.
За жал ваквото арбитрерно постапување од страна на Владата кое и овој пат има цел да ги намали граѓанските права повторно се случува по само неколку месеци откако, претходно во август 2024 година беа донесени измени кои предвидуваа изземање на засегнатата јавност при носење на планови, програми, закони и проекти кои имаат влијание врз животната средина кои беа предвидени во Законот за урбанистичко планирање.
И тогаш, како и сега, како граѓанска организација која делува во доменот на заштита на животната средина, апелираме да се отстранат ваквите еднострани практики кои оневозможуваат учество на јавноста и бараме да се донесе ново законско решение кое ќе го замени избришаниот член 62-а и ќе овозможи ефективно учество на јавноста, согласно најдобрите практики од странските законодавства.
Бидејќи носењето на законски решенија има за цел подобрување на општественото уредување, апелираме дека е од посебна важност учеството на јавноста во законодавниот процес кој несомнено ќе придонесе за усвојување на издржани и разумни законски решенија.
Еко-свест објавува повик за изразување интерес за консултанти за дизајнирање на интерактивни работилници со локални заедници во Северна Македонија.
Повикот е отворен од 9.05.2025 до 19.05.2025 година.
Заинтересираните консултанти можат да изразат интерес за давање понуда најдоцна до 19.05.2025 година во 17:00 часот по средноевропско време.
Консултантите кои изразиле интерес ќе бидат поканети на консултативна сесија и ќе бидат замолени да достават понуда за извршување на активноста.
Изразувањето интерес треба да се достави во електронска форма на [email protected] Наслов на предметот Изразување интерес Интерактивни онлајн работилници.
Пакетот за изразување интерес вклучува:
Писмо за изразување интерес
Професионална биографија
Изјава (Прилог 2)
Критериуми за консултанти за овој повик:
Познавање и искуство во System Thinking моделирање
Искуство со креирање на choice based сценарија
Искуство со дизајнирање и спроведување на квалитативни истражувања (фокус групи и длабински интервјуа)
Референтните услови за задачата се дадени во Прилог 1 на овој повик.
За било какви прашања, контактирајте го Ѓорѓи Митревски на [email protected]
ПРИЛОГ 1
Основни информации: Во изминатите години, Еко-свест во соработка со Општина Демир Капија постигна значителен напредок во насока на прогласување на заштитено подрачје на територијата на општината.
Еден од најважните чекори во овој процес беше започнувањето на Студијата за валоризација – клучен документ кој го определува природното, културното и економското значење на подрачјето и претставува основа за негово официјално прогласување. Теренските истражувања во рамки на студијата започнаа минатата година и се очекува да бидат завршени до септември оваа година.
Паралелно со овие активности, Еко-свест спроведува иницијативи за информирање и едукација на локалната заедница, со цел подигнување на свеста за придобивките од воспоставувањето на заштитеното подрачје и активно вклучување на граѓаните во неговиот развој.
Дополнително, посебен фокус се става на оспособување и обука на локалното население за искористување на можностите што ги нуди заштитеното подрачје за одржлив економски развој. Преку работилници и обуки се поттикнува развој на зелени бизниси, еко-туризам, традиционални занаети и други иницијативи кои обезбедуваат приходи, а истовремено го штитат природното наследство на регионот.
Локација: Општина Демир Капија
Период за реализирање на активноста: 4 месеци (јуни-септември 2025)
Цел на активноста: Примарната цел на оваа активност е спроведување на иницијативи на локално ниво кои ќе информираат, ќе ја подигнат свеста и активно ќе ја вклучат локалната заедница. Фокусот ќе биде насочен кон работа со претходно идентификувани социјални групи преку серија интерактивни работилници. Целта е учесниците подобро да ја разберат еколошката и економската важност на идното заштитено подрачје. Преку овие активности, сакаме да ја оспособиме заедницата да истражува одржливи деловни можности, да размислува на долгорочни стратегии за економски развој, со истовремено зачувување на биолошката разновидност на подрачјето.
Методологија: Активноста ќе резултира со дизајнирање и спроведување на онлајн интерактивни работилници насочени кон зајакнување на капацитетите на локалната заедница. Работилниците ќе користат пристап заснован на системско размислување (System Thinking Model) и ќе вклучуваат елементи од економијата на однесување и донесување одлуки во услови на ограничени ресурси. Учесниците од целните социјални групи ќе имаат можност да истражуваат одржливи деловни идеи, да дефинираат приоритети за заштита и да развијат стратегии за долгорочен економски напредок, при што ќе се става посебен акцент на зачувувањето на биодиверзитетот.
Активности: Избраниот консултант ќе треба да ги спроведе следниве активности:
Анализа на достапните документи: Анализата на економските состојби во општина Демир Капија, Анализата на можностите за одржлив развој, Кванитативните истражувања во општина Демир Капија спроведени од Еко-свест, Локален еколошки акциски план за животна средина ЛЕАП 2022-2027 и други.
Организирање и спроведување на квалитативни истражувања (фокус групи и длабински интервјуа) со идентификуваните целни социјални групи во општина Демир Капија.
Развивање на сценарија за интерактивни работилници со избраните целни социјални групи со помош на System Thinking моделирање.
Припрема на алгоритми за интерактивните работилници кои ќе бидат доставени до ангажираната компанија за програмирање.
Валидирање на програмираните онлајн работилници и припрема на план за нивно реализирање.
Анализа на записите од спроведените онлајн работилници (анализа на log file-овите) и предлог решенија за понатамошно развивање на постоечките алгоритми.
Најнови коментари